Келісіңіз, балалар иммунитетін нығайту тақырыбы әрқашан өзекті.
Иммунитет деген не?
Қарапайым тілмен айтқанда, иммунитет — ағзамызды бөгде нәрселердің бәрінен: бактериялардан, паразиттерден, вирустардан, кейде ағза ішінде мутацияға ұшыраған жасушалардан немесе аутоиммунды ауруларды тудыратын иммундық жүйе жасушаларынан қорғау. Осылайша ағзамыз өзінің ішкі ортасының тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Иммунитет спецификалық емес және спецификалық болады. Спецификалық емес иммунитет немесе туа біткен иммунитет ағзаның белгілі бір инфекцияларға қабылдамаушылығының бастапқы көрсеткіші болып табылады; баланың өмірінің алғашқы жылдарында ол емшек сүті арқылы қалыптасады. Спецификалық немесе жүре пайда болған иммунитет адамның өмір бойы түзіледі және белгілі бір инфекциямен байланыс туралы жады болып табылады.
Неліктен балалар ересектерге қарағанда жиі ауырады? Балаларда иммунитеттің қалыптасуы ұзақ процесс, ол бірнеше сыни кезеңнен тұрады, көбінесе олардың бесеуін бөліп көрсетеді: өмірінің 28 күніне дейін, 4-6 айға дейін, 2 жасқа дейін, 4-6 жасқа дейін, 12-15 жасқа дейін.
Жаңа туған нәрестенің иммунитеті осалдау, өйткені ол ананың емшек сүті арқылы қамтамасыз етіледі. Емізу кезінде нәресте қоректік заттарды ғана емес, қорғанысты да алады: вирусқа қарсы, паразиттерге қарсы факторларды, лейкоциттерді, инфекцияға қарсы бірқатар элементтерді, сондай-ақ А класындағы иммуноглобулиндерді (IgA жергілікті иммунитетке жауап береді: тыныс алу ағзаларының, қуыстардың шырышты қабықтары, тері). Өмірдің алғашқы бірнеше күніндегі иммунитеттің ерекшелігі – вирустық инфекцияларға өте жоғары сезімталдық, өйткені ананың антиденелері бұл қорғанысты қамтамасыз етпейді.
Сәбидің өмірінің 4-6 айы кезінде аналық антиденелер ыдырап, өз антиденелері бірте-бірте түзіле бастайды. Баланың иммунитеті бактериялармен таныса бастайды, бірақ бастан өткерген ауруды есте сақтамайды. Осы кезеңдегі жергілікті иммунитеттің жеткіліксіздігі баланың ауа-тамшы және ішек инфекцияларына жоғары сезімталдығын түсіндіреді.
Үшінші кезеңнің ерекшеліктері 2 жасқа дейінгі баланың айналасындағының бәрін зерттей отырып, белсендірек әрі әуесқой бола түсуімен байланысты. Туа біткен иммунитет әлі де жетілмеген, ал жүре пайда болған иммунитеттің қалыптасу процесі енді ғана басталады. Осы жастағы балалардың көпшілігі балабақшаға дайын емес.
Төртінші кезеңде баланың иммунитеті ересек адамның иммунитетіне ұқсас бола бастайды, алайда әлі де осал.
Бесінші кезеңнің дағдарысы жасөспірімнің жыныстық жетілуі аясындағы гормондық қайта құрылумен байланысты. Иммунитеттің күшіне лимфоидты ағзалар көлемінің азаюы айтарлықтай әсер етеді.
Осының бәрінен баланың иммунитеті ересек адамның иммунитетінен жетілмегендігімен ерекшеленетіні және оның әлсіреуіне ықпал ететін факторларды жоққа шығаруға болмайтыны түсінікті.
Балалар иммунитеті үшін мына тармақтар өте маңызды:
1. Тамақтану. Балалар рационы бала ағзасының физиологиялық процестері мен өсуін ескере отырып, қажетті қоректік заттардың мөлшері бойынша теңгерімді болуы керек.
2. Ұйқы мен сергектік режимі. Осы кезеңдердің шамамен ұзақтығын сақтау бала ағзасының шамадан тыс шаршауының алдын алуға, сондай-ақ күн ішінде белсенділік пен демалысты теңгерімдеуге көмектеседі.
3. Отбасындағы микроклимат. Баланың психоэмоционалдық жағдайына отбасындағы ахуал үлкен әсер етеді. Ата-ана арасындағы жақсы қарым-қатынас және олардың баламен өзара әрекеттесуі барынша жайлы үй жағдайын жасайды, қорғалғандық сезімін қалыптастырады.
4. Таза ауа және дене саулығы. Спорт жасқа және денсаулық жағдайына сәйкес болуы керек. Тұрақты серуендер мен күн ванналары D дәруменінің синтезіне ықпал етеді.
5. Дәрумендер мен минералдар. Рационды қосымша дәрумендер мен минералдармен байыту қажеттілік болып табылады, өйткені бүгінде тағам өнімдерінің тағамдық құндылығының төмендеуінің айқын үрдісі байқалады. Иммунитетке әсер ететін осы 5 факторды ескеріп, ұсынымдарды ұстанып, балалардың денсаулығын сапалы түрде нығайтуға болады.
